रुद्रबहादुर बिश्वकर्मा/पोखरा, चैत्र २३गते। राजनीतिक दलहरू लोकतन्त्रका आधारस्तम्भ हुन्। उनीहरूले जनताको भावना, आकांक्षा र अधिकारको प्रतिनिधित्व गर्छन्। कुनै पनि पार्टीभित्र विभिन्न विचार, दृष्टिकोण, र बहस हुनु स्वाभाविक कुरा हो। वास्तवमा, स्वस्थ बहस र विचारको अन्तर लोकतान्त्रिक पार्टीका लागि आवश्यक तत्त्व हो। यस्ता अन्तरद्वन्द्वहरूले नीति निर्माणलाई परिष्कृत गर्न सहयोग गर्छन्, र पार्टीलाई विविध मतबाट सबल बनाउँछन्।
तर जब यस्ता विचारहरू व्यक्तिगत स्वार्थ, सत्ता र पदको लोभ, वा गुटगत स्वार्थमा सीमित हुन्छन्, तब त्यो पार्टीको शक्ति र साखमा गम्भीर असर पर्छ। नेताहरूबीचको अविश्वास, पदका लागि निरन्तरको प्रतिस्पर्धा, र गुटगत निर्णयहरूले पार्टीको एकता, नीति, र उद्देश्यमै अस्पष्टता ल्याउँछ। यस्ता गतिविधिले विचारको स्वस्थ प्रतिस्पर्धा भन्दा सत्ता लोलुपताको अस्वस्थ द्वन्द्व जन्माउँछ।
यसको प्रत्यक्ष असर जनतामा पर्छ। जब जनताले पार्टीभित्र स्थायित्व र स्पष्ट दृष्टिकोण देख्दैनन्, तब उनीहरूको पार्टीप्रतिको विश्वास घट्न थाल्छ। परिणामस्वरूप निर्वाचनमा जनमत घट्ने, सिट संख्या कम हुने, र पार्टी नै राष्ट्रिय राजनीतिमा अप्रासंगिक बन्ने खतरा बढ्छ।
पार्टी बलियो बन्न आन्तरिक ऐक्यबद्धता, साझा उद्देश्यप्रति प्रतिबद्धता, र जनताको सेवामा निष्ठा आवश्यक हुन्छ। व्यक्तिवादी सोचभन्दा माथि उठेर समष्टिगत नेतृत्व विकास नगरेसम्म कुनै पनि पार्टी लामो समयसम्म जनविश्वास कायम राख्न सक्दैन। साथै, यो समस्या के कारण उत्पन्न भएको हो भन्ने पक्षलाई गहिरो आत्मसमिक्षा नगरी समाधान सम्भव छैन। यदि तुरुन्तै आत्ममूल्यांकन र सुधार गरिएन भने, आन्तरिक गुटबन्दी झनै बलियो बन्दै जानेछ।
राजनीतिक रुपमा पैदा भएको अन्तरद्वन्द्व व्यक्तिगतरुप लिने हो भने, एक गुटले अर्को गुटलाई पूर्णरुपमा समाप्त नगरेसम्म द्वन्द्व निरन्तर चलिरहनेछ। यस्तो अवस्थामा न पार्टी बलियो बन्छ, न नेतृत्व सक्षम हुन्छ। यसको अन्तिम नतिजा भनेको निरन्तरको आन्तरिक संघर्ष र पार्टीको विघटन हुन सक्छ।
अन्ततः, राजनीतिक दलमा रहेका नेतृत्वहरुले आत्ममूल्यांकन गर्न जरुरी छ — के हामी जनताको प्रतिनिधि हौं कि सत्ताको व्यापारी? यदि उत्तर साँचो प्रतिनिधित्व हो भने, विचारको स्वस्थ बहसलाई प्रश्रय दिँदै, तर व्यक्तिगत स्वार्थ र गुटबन्दीलाई छेक्दै, पार्टीभित्र लोकतान्त्रिक संस्कार बलियो बनाउनु जरुरी हुन्छ।
